จริมจิต

จริมจิต เมื่อสัตว์ตายลง ขันธ์ห้าดับสลายคืนธาตุต่างๆ สู่ธรรมชาติดังเดิม ร่างกายสังขารก็เน่าสลาย กลายเป็นดิน เป็นน้ำ เป็นลม (ก๊าซ) เป็นไฟ (...

ปรมัตถธรรม

ปรมัตถธรรม เป็นธรรมหมวดหนึ่งในอภิธรรมปิฎก มีธรรมย่อยอยู่ ๔ ได้แก่ จิต, เจตสิก, รูป, นิพพาน โดยทั้งสี่นี้ นับว่าเป็น "ธรรมเนื้อแท้"...

มโนกรรม

มโนกรรม เป็นคำศัพท์ที่พบในอภิธรรมปิฎก ในส่วนของกรรมที่ประกอบด้วย มโนกรรม, วจีกรรม และกายกรรม โดยมโนกรรมหมายถึง "กรรมที่เกิดจากส่วนของจิ...

ฤาษีองค์ทอง

ฤาษีองค์ทอง ไม่ใช่ศัพท์ในอภิธรรม แต่ปรากฏในคำทำนายบางแหล่ง ใช้หมายถึง "ผู้ทรงธรรม" บวชพระ ห่มเหลือง แต่มิได้ปฏิบัติอย่างภิกษุสาวกเ...

กินเจ

กินเจ คือ การกินอาหารที่ละเว้นเนื้อสัตว์และผักบางชนิด เป็นคำที่ไม่มีในอภิธรรม ไม่ใช่หลักปฏิบัติเพื่อให้ได้บรรลุธรรมอะไร แต่เป็นสิ่งที่เกิดขึ...

ไกวัลยธรรม

ไกวัลยธรรม เป็นคำที่อยู่ในพระไตรปิฎก ซึ่งมีบางท่านได้นำมาอธิบายขยายความเพิ่มเติม เช่น ท่านพุทธทาส ได้ขยายความเพิ่มเติมไว้ บางส่วนเช่น ไกวัลย...

อรหันตมรรค

อรหันตมรรค คือ อริยมรรคที่เข้าทางอรหันต์แล้ว หรือกล่าวง่ายๆ ก็คือ เมื่อเราปฏิบัติเข้าทางอรหันต์แล้ว ก็นับเป็น "อรหันตมรรค" คือ ปฏิ...

พุทธวัจนะ

พุทธวัจนะ ไม่ใช่คำที่หมายถึงธรรมข้อใดใน ๘๔,๐๐๐ พระธรรมขันธ์แต่เป็นคำที่เกิดขึ้นใหม่เพื่ออธิบายถึง "ธรรมที่มาจากพระโอษฐ์โดยตรงของพระพุทธ...

เปลือกธรรม

เปลือกธรรม เป็นคำที่ไม่มีในอธิธรรม แต่เขียนขึ้นเพื่ออธิบายความจริงบางประการ ของคนที่ศึกษาธรรมของผู้อื่น มิได้ตรัสรู้เอง แล้วติดเพียงเปลือกนอ...

รูปนิพพาน

รูปนิพพาน เป็นคำที่ไม่มีในพระอภิธรรม แต่เขียนขึ้นเพื่ออธิบายภาวะบางอย่าง อันเกิดจากจิตหยั่งไปถึงนิพพานได้ แล้วทำให้จิตรับรู้นิพพานนั้นๆ ว่าม...

ติดจิต

ติดจิต เป็นคำที่ไม่มีในอภิธรรม แต่จำเป็นต้องเขียนขึ้นเพื่ออธิบายความจริงบางประการ กล่าวคือ จิตนั้นประภัสสรบริสุทธิ์ผ่องใส เมื่อบุคคลปฏิบัติส...

ปราชญ์ควาย

ปราชญ์ควาย หมายถึง คนที่มีความรู้มากดั่งปราญช์แต่ถูกสนทะพายหลอกใช้อยู่ เช่น คนที่มีความรู้ทางพระพุทธศาสนามาก ตั้งใจพยายามทำเืพื่อพระพุทธศาสน...

ซื่อเทียม

ซื่อเทียม เป็นคำที่ไม่มีในอภิธรรมปิฎก แต่จำต้องเขียนขึ้นเพื่ออธิบายสิ่งที่เกิดขึ้นในปัจจุบัน ว่ายังมีคนกลุ่มหนึ่งที่ทำตัว พูดจา หรือมีบุคลิก...

อตัมยตา

อตัมยตา หมายถึง "จิตที่หลุดพ้น จิตที่เหนือโลก" ไม่หลงโลก ไม่ยึดติดใดๆ ในโลกนี้ และโลกหน้า (หรือดาวไหนๆ ดาวพ่อ ดาวแม่ ต่างดาว ก็ไม่...

อาจริยวาท

อาจริยวาท เป็นคำที่ไม่มีในพระอภิธรรมแต่เกิดขึ้นใหม่หลังพระพุทธเจ้าปรินิพพานไปแล้วสาเหตุมาจาก ความแตกแยกของหมู่สงฆ์ ที่มิได้มีพระพุทธเจ้าเป็น...

พิษธรรมะ

พิษธรรมะ เป็นคำที่ไม่มีในอภิธรรม แต่ได้เขียนขึ้นเพื่ออธิบายความจริงบางประการ ที่กล่าวถึง บุคคลที่หยิบฉวยธรรมะไปศึกษาเอง โดยไม่ผ่านการตรวจวิน...

เทพประจำตัว

เทพประจำตัว เป็นคำที่ไม่มีในอภิธรรม แ่ต่จำเป็นต้องนำมาอธิบายเพื่อให้เข้าใจถึงสิ่งที่เกิดขึ้นบางอย่าง กล่าวคือ มนุษย์ปกติจะมีความเชื่อมโยงกับ...

ขันธ์จร

ขันธ์จร เป็นคำที่ไม่มีในอภิธรรม แต่จำเป็นต้องเขียนขึ้นเพื่ออธิบายความจริงบางประการ ถึง ขันธ์หรือ วิญญาณขันธ์ ที่ไม่เที่ยง เกิดแล้วดับได้เป็น...

เอการกโข

เอการกโข เป็นศัพท์ที่อยู่ในพระอภิธรรมหมวด อริยวาสธรรม คือ ธรรมเป็นที่อยู่ของพระอริยเจ้า 10 ประการ และหนึ่งในสิบประการนั้นคือ "เอกา...

ธรรมกิจ

ธรรมกิจ เป็นคำที่ไม่มีในอภิธรรม แต่ได้เขียนเืพื่ออธิบายสัจธรรมอย่างหนึ่ง หมายถึง "กิจตามธรรมะ ธรรมชาติ" การทำหน้าที่ของสิ่งต่างๆ ต...
 

©Copyright 2011 Mouth Buddha | TNB